Γλωσσική έρευνα Μακεδονομάχος

Γλωσσική έρευνα

Μακεδονομάχος

Ετυμολογία της λέξης

cf80ceb5cf84cf81cebfcf80cebfcf85cebbceaccebaceb7cf82-cebbceb5cf89cebdceafceb4ceb1cf82
Μακεδονομάχος ο, ουσ αυτός που πήρε μέρος στο μακεδονικό αγώνα των αρχών του 20ου αιώνα  για την απελευθέρωση της Μακεδονίας. Εμ. Κριαράς. Λεξικό της Σύγχρονης  Ελληνικής  Δημοτικής Γλώσσας  Θεσσαλονίκη

Είναι σπάνιο φαινόμενο στην ελληνική ιστορία να αποδίδεται στους αγωνιστές κάποιου πολέμου ένας ιδιαίτερος τίτλος, μια ονομασία τιμητική. Μια από τις λίγες εξαιρέσεις αποτελούν οι αγωνιστές του Μακεδονικού Αγώνα (1903-1908), δηλαδή της θερμής ένοπλης φάσης, στη σύγκρουση του ελληνισμού της Μακεδονίας με το βουλγαρισμό, μέσα στον τουρκοκρατούμενο μακεδονικό χώρο και οι οποίοι έμειναν γνωστοί με το νεόπλαστο όρο «Μακεδονομάχοι».

Οι ιστορικοί μελετητές του μακεδονικού αγώνα αποδέχτηκαν αυτόν το νέο όρο, χωρίς να γνωρίζουν το «γλωσσοπλάστη» του και χωρίς να εντοπίσουν το έντυπο στο οποίο πρωτοδημοσιεύτηκε η λέξη. Ο Στέφανος Κουμανούδης στην «Συναγωγή νέων λέξεων» αναφέρει τις λέξεις «Μακεδονιστής» και «Μακεδονόφρονες». Ο ιστορικός συγγραφέας Σταμάτης Ράπτης στο βιβλίο του «Ιστορία του Μακεδονικού Αγώνος» (αχρονολόγητο, κυκλοφόρησε σε φυλλάδια) χαρακτηρίζει τους αγωνιστές αντάρτες, εκδικητές και ελληνομακεδόνες εκδικητές.

Ο συγγραφέας Νικόλαος Παπαδάκης στο δημοσίευα-μελέτη «Μνήμη Ναταλίας και Παύλου Μελά». Πραγματικότητα και θρύλος, που δημοσιεύτηκε στην «Φιλολογική Πρωτοχρονιά», 1979, σελ. 261-268, σημειώνει τα εξής: «και δεν άργησε να πετάξει σαν περήφανος αετός πάνω από τα βουνά της Μακεδονίας και δεν άργησε να πετάξει και να γίνει θρυλικός Μακεδονομάχος», καπετάν Μίκης Ζέζας. Εδώ όμως, πρέπει να κάμω μια παρένθεση, κλείνοντας σ΄ αυτήν το επίθετο «Μακεδονομάχος». Η Ναταλία δεν άκουγε ευχάριστα τον τιμητικό τούτο τίτλο. Τον θεωρούσε λανθασμένο από άποψη σημασίας «Μακεδονομάχος» σημαίνει, μου εξήγησε, «αυτός που μάχεται τους Μακεδόνες» και ο Παύλος πολέμησε τους εχθρούς της Μακεδονίας». Στην αρχή κόμπιασα, δεν ήξερα τι να της πω. Γρήγορα, όμως, συνήρθα και την εδικαίωσα. Ο Παύλος δεν ήταν «Μακεδονομάχος» ήταν «κομιτατζιδομάχος». Όπως ο Έλληνας που πολεμούσε εναντίον των Τούρκων στη Σμύρνη δεν ήταν «Σμυρνομάχος» αλλά «Τουρκομάχος» Ωστόσο, όμως, το «Μέγα Λεξικόν της Ελληνικής Γλώσσας» του Δ. Δημητράκου δίνει άλλη ερμηνεία στη λέξη την οποία έχει υιοθετήσει ο ελληνικός λαός, για να τιμήσει τον Παύλο Μελά, «Μακεδονομάχος» ο πολεμήσας εις τον Μακεδονικόν  Αγώνα εναντίον των εν τη Μακεδονία δρωσών βουλγάρικων συμοριών».

 

mak2  Μακεδονομάχος ο, αυτός που πολέμησε στον μακεδονικό αγώνα εναντίον των βουλγάρικων συμμοριών που δρούσαν  στη Μακεδονία  (…)  Μακεδονομάχος (μαχομαι). Πάπυρος Λεξικό.

Έπειτα από έρευνα στα έντυπα των αρχών του περασμένου αιώνα κατόρθωσα να εντοπίσω την πρώτη αναφορά του όρου «Μακεδονομάχος». Πρόκειται για την εβδομαδιαία κυριακάτικη εφημερίδα των Αθηνών «Η Αλήθεια» (περίοδος Γ΄), την οποία διηύθυνε ο Ευάγγελος Ν. Λαχανοκάρδης, που σε κάθε φύλλο της δημοσιεύονταν φωτογραφίες αγωνιστών της Μακεδονίας και πατριωτικά ποιήματα του Γ. Κελεπούρη. Ο Γ. Κελεπούρης (1887-1963) γεννήθηκε στους Πενταγιούς της Δωρίδας και πέθανε στην Χαλκίδα. Τελείωσε το Βαρβάκειο Αθηνών και αργότερα πήγε στην Αίγυπτο και εργάστηκε στις εφημερίδες «Φως» και «Ταχυδρόμος» της Αλεξάνδρειας. Επέστρεψε στην Ελλάδα και πραγματοποίησε περιοδείες ως ανταποκριτής των εφημερίδων στη Μακεδονία και Θράκη. Έγραψε ποιήματα, τραγούδια του αγώνα για την απελευθέρωση των ελληνικών περιοχών. Εξέδωσε τις ποιητικές συλλογές «Ρεμβασμός» 1908 και «Ματωμένες δάφνες»,1910.

Στην εφημ. «Η Αλήθεια» με πατριωτικό οίστρο και έμπνευση δημοσίευσε ποιήματα αφιερωμένα στα κατορθώματα και τη δράση των οπλαρχηγών του Μακεδονικού Αγώνα. Τα ποιήματα του ποιητή Γ. Κελεπούρη για τους οπλαρχηγούς δημοσιεύτηκαν στα παρακάτω φύλλα: αρ. φυλ. 3, 23 Ιαν. 1909, στον καπετάν Φαρμάκη, αρ. φυλ. 14, 03 Απρ. , στον καπετάν Βρόνταν, αρ. φυλ. 16, 12 Απριλ. , στον καπετάν Ζάκαν, αρ. φυλ. 16, 19 Απριλ. , στον καπετάν Παπαδράκον, αρ. φυλ. 18, 03 Μαιου, στον καπετάν Φούφαν,αρ. φυλ. 20, 10 Μαιου, στον καπετάν Γιώργην Μακρήν, αρ. φυλ.23, 07 Ιουν, στον καπετάν Γρόμπαν, αρ. φυλ25, 21 Ιουν., στον καπετάν Βάρδα, αρ. φυλ.29, 15 Ιουλ., στον Λεωνίδαν και Παναγιώτην Πετροπουλάκην, αρ. φυλ. 30, 23 Ιουλ., στον καπετάν Κώστα Γαρέφην, αρ. φυλ. 34, 23 Αυγ. , στον καπετάν Λίτσαν, αρ. φυλ. 35, 30 Αυγ., στον καπετάνιον Τσιωτάκου ή Γερμαν,  αρ. φυλ. 39, 17 Σεπτ. , στον Παπαδράκον,αρ. φυλ. 42, 18 Οκτ. ,στους πρωτομάρτυρες της Μακεδονίας, πεσόντας Μιχ. Μωραϊτην και Σπυρ. Φραγκόπουλον, αρ. φυλ.44, 1 Νοεμ. ,στον καπετάν Βέργαν. Οποιητής Γ. Κελεπούρης ύμνησε με πατριωτικό ενθουσιασμό τους περισσότερους οπλαρχηγούς του Μακεδονικού Αγώνα.

Στο τέλος του 1909, στις 16 Δεκεμβρίου, στην ίδια εφημερίδα, δημοσιεύει κι’ ένα ποίημα για την συμμετοχή όλων των αγωνιστών του Μακεδονικού Αγώνα με τον αποκαλυπτικό ιστορικό τίτλο: «Στους Μακεδονομάχους»,

«Καρδιαίς αιθέριαις κι’ όμορφαις, καρδιαίς αγαπημέναις,

που η δόξα σας στεφάνωσε με δάφναις ματωμέναις»

Με αυτόν τον χαρακτηριστικό τίτλο βάφτισε την εθνική προσφορά και την ηρωϊκη δράση των αγωνιστών του Μακεδονικού Αγώνα. Στις αρχές της χρονιάς το 1910, ο ποιητής Γ. Κελεπούρης, συγκέντρωσε όλα τα ανέκδοτα ποιήματα και τα δημοσιευμένα στην εφημερίδα και τα έβγαλε σ’ έναν τόμο με τον τίτλο «Ματωμένες δάφνες». Όπως φαίνεται λοιπόν, από την έρευνα τον όρο «Μακεδονομάχος» επινόησε ο ποιητής Γ. Κελεπούρης. Για δεύτερη φορά διάβασα τον τιμητικό τίτλο, σ’ ένα μικρό έντυπο «Τα πολεμικά τραγούδια»,  αφιερωμένο στον μακεδονομάχο Στρατηλάτη Κωνσταντίνο.

 

 

ΝΙΚΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΑΒΗΣ

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s